موارد
مصرف: دوپامين براي درمان شوككارديوژنيك ناشي از سكته يا جراحي
قلباستفاده ميشود.
مكانيسم اثر: اين دارو باتحريك گيرندههايبتا ـ
يك آدرنرژيك در عضله قلب،
موجب
افزايش قدرت انقباضي قلبميشود. مقادير كم دارو موجب گشاديعروق و افزايش
جريان خون كليوي و درمقادير بيشتر باعث انقباض
عروقميشود.
فارماكوكينتيك: دوپامين بعد از تجويزوريدي دفع
سريعي داشته و نيمه عمرحذف آن 9ـ6 دقيقه است. تغييرات فردي دركليرانس
دوپامين وجود دارد كه تاحديناشي از غيرطبيعي بودن عملكرد اعضاييمثل كبد يا
كليه (كه باعث كاهش كليرانسدوپامين ميگردد) ميباشد.
موارد
منع مصرف: در موارد تاكي آريتميو فئوكروموسيتوم نبايد مصرف
شود.
هشدارها: 1 ـ قبل از تجويز دوپامينبهبيماراني كه
دچار شوك شدهاند و يا درانفاركتوس ميوكارد، بايد كمي حجم خونآنان تصحيح
گردد.
2 ـ
براي بيماراني كه داروي مهاركنندهآنزيم مونوآمينواكسيداز دريافت
ميكنند،نبايد دوپامين تجويز كرد. در صورتضرورت بايد باكمترين ميزان ممكن
دارورا تجويز نمود.
3 ـ
در شوك ناشي از سكته قلبي بايد ازمقادير كم (كمتر از 5 ميكروگرم در
دقيقه)دوپامين استفاده نمود چون مقادير بيشتربا انقباض عروق باعث بدترشدن
نارساييقلب ميشود.
4 ـ
در موقع انفوزيون وريدي دوپامين، درصورت نشت مقادير زياد
دوپامينبهبافتهاي اطراف، نكروز ايجاد ميگردد.
عوارض جانبي: بروز عوارضي مثل تهوع،استفراغ،
تنگي عروق محيطي، كاهش فشارخون، افزايش فشارخون، افزايش ضربانقلب، درد
آنژيني و آريتمي بااين داروگزارش شدهاند.
تداخلهاي داروئي: تجويز همزمان ايندارو با
داروهاي ضدافسردگي مهاركنندهآنزيم مونوآمينواكسيداز ممكن استموجب افزايش
شديد فشارخون گردد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ نشت دوپامينبهبافتهاي اطراف رگ، باتزريق
موضعيفنتولامين تا حداكثر 12 ساعت پس از نشتبهطور موفقيتآميزي قابل درمان
است.
2 ـ
در صورت بروز عوارض جانبيدوپامين، بهدليل كوتاه بودن نيمه عمر ايندارو،
باكم كردن سرعت انفوزيون يا قطعآن اين عوارض سريع برطرف
ميشوند.
مقدار
مصرف: از طريق انفوزيون وريدي
mcg/kg/min 5 ـ 2 مصرف ميشود.
اشكال دارويي:
Injection: 200 mg/5ml
موارد
مصرف: افدرين براي درمان علامتيآسم نايژهاي و انسداد برگشتپذيرراههاي
تنفسي، رفع احتقان بيني يا محركسيستم عصبي مركزي مصرف
ميشود.
مكانيسم اثر: افدرين يك مقلد سمپاتيكاست كه
بهطور مستقيم و غيرمستقيمبرگيرندههاي آلفا و بتا آدرنرژيك اثرميكند. اين
دارو باتحريك گيرندههاي بتادو آدرنرژيك، عضلات صاف نايژه را شلميكند و با
برطرف نمودن اسپاسمخفيفنايژه، ظرفيت حياتي را افزايشميدهد و عمل تهويه
را بهبود ميبخشد.
فارماكوكينتيك: متابوليسم دارو كبدي استو پس از
تزريق عضلاني يا زيرجلديبهسرعت جذب ميشود. دفع دارو كليوياست. اثر دارو
20ـ10 دقيقه پس از تزريقداخل عضلاني شروع و 60ـ30 دقيقه پساز تجويز 50 ـ 25
ميليگرم باقي ميماند.
هشدارها: 1 ـ در صورت وجود بيماريهايقلبي ـ عروقي
شامل آنژين صدري، آريتميقلبي، نارسايي عروق كرونر، پركاريتيروئيد، ديابت،
بيماري ايسكمي قلبي،افزايش فشارخون، نقص عملكرد كليويبايد بااحتياط مصرف
شود.
2 ـ
اين دارو در مقايسه با به محركهايگيرنده بتادوآدرنرژيك عوارض جانبيبيشتري
دارد و بهدليل بروز آريتمي وساير عوارض جانبي، كمتر مناسب است.از اين رو،
حتيالامكان بايد از مصرف ايندارو خودداري گردد.
3 ـ
در صورت وجود هيپرتروفيپروستات مصرف دارو ممكن است باعثاحتباس حاد ادرار
شود.
4 ـ
تداخل دارو با مهاركنندههاي منوآميناكسيد از نظر باليني اهميت فراوان
دارد.
عوارض جانبي: تاكي كاردي، اضطراب،آريتمي، زبان
خشك شده، بيقراري وبيخوابي از عوارض شايع
افدرينميباشند.
تداخلهاي داروئي: مصرف همزمانكلروفرم، يا
هالوتان با افدرين ممكن استخطر آريتمي شديد بطني را بهويژه دربيماران
داراي سابقه بيماري قلبي افزايشدهد. مصرف همزمان اين دارو بامسددهاي
بتاممكن است بااثرگشادكنندگي برونش افدرين مقابله نمايد.مصرف همزمان
افدرين با مسددهاي بتاممكن است باخطر افزايش فشارخون وبراديكاري شديد
بااحتمال ايست قلبهمراه باشد. مصرف همزمان افدرين بامهار كنندههاي
منوآمينواكسيداز ممكناست اثرات تحريك قلبي ـ عروقي افدرين رادر نتيجه
آزادشدن كاتكولامينها طولاني وتشديد نمايد. مصرف همزمان اين دارو
باگليكوزيدهاي ديژيتال ممكن است خطرآريتمي قلبي را افزايش
دهد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ براي بهحداقلرسانيدن احتمال بيخوابي، دارو چندينساعت
قبل از خواب مصرف شود.
2 ـ
در صورت سابقه حساسيت نسبتبهمقلدهاي سمپاتيك يا وجود بيماريهايقلبي ـ
عروقي اين دارو بااحتياط مصرفشود.
3 ـ
مصرف همزمان دارو با مسدددهايبتاآدرنرژيك، كدئين، گليكوزيدهايديژيتال،
مهاركنندههاي منوآمينواكسيدازو داروهاي ضدافسردگي سه حلقهاي بايدبا احتياط
صورت پذيرد.
مقدار
مصرف
بزرگسالان: مقدار 25ـ 12/5 ميليگرم ازدارو بهصورت
داخل عضلاني، داخلوريدي يا زيرجلدي تزريق ميشود ومقادير بعدي برحسب پاسخ
بيمار تنظيمميشود. حداكثر مقدار مصرف دارو 150ميليگرم در هر 24 ساعت
ميباشد.
كودكان: mg/kg 3 يا mg/m2 100 سطح بدنبهصورت داخل وريدي يا زيرجلدي درروز، در
6ـ4 مقدار منقسم تجويز ميشود.
اشكال دارويي:
Injection: 50 mg/ml
موارد
مصرف: اين دارو براي درماناضطراري آنافيلاكسي حاد، آنژيوادم واحياي قلبي ـ
عروقي مصرف ميشود.
مكانيسم اثر: اپينفرين يك داروي مقلدسمپاتيك
است كه بهطور مستقيم بر رويگيرندههاي آلفا و بتا ـ آدرنرژيك اثرميكند.
اپينفرين عضلات صاف نايژه را بااثر بر روي گيرندههاي بتا ـ دو آدرنرژيكشل
ميكند و از طريق گيرندههاي آلفا ـآدرنرژيك، شريانچههاي نايژه را
منقبضمينمايد. در نتيجه موجب از بين رفتناسپاسم نايژه، احتقان و خيز
ميشود.
فارماكوكينتيك: اين دارو از راه عضلاني
يازيرجلدي، جذب ميشود. اپينفرين درانتهاي اعصاب سمپاتيك، كبد و
سايربافتهاي بدن متابوليزه ميشود. شروع اثراين دارو از راه عضلاني متغير
ميباشد. درحاليكه اثر آن از راه تزريق زيرجلدي، 15ـ6دقيقه پس از مصرف
شروع ميشود، طولمدت اثر دارو از راه زيرجلدي يا عضلانيكمتر از 4 ـ 1 ساعت
است. دفع اين دارو ازراه كليه است.
هشدارها: 1 ـ اين دارو در موارد زير بايدبااحتياط
مصرف شود:
پركاري تيروئيد، ديابت، بيماري قلبي ـعروقي و
شوك كارديوژنيك، تروماتيك ياخونريزي.
2 ـ
از تزريق اپينفرين بهداخل عضلاتسريني بايد اجتناب نمود، زيرا ممكن
استموجب بروز گانگرن شود.
3 ـ
لازم است همزمان با تزريق اپينفرين،حجم مايعات از دست رفته نيز
جبرانشود.
4 ـ
تزريق اپينفرين بهداخل شريان بهعلتانقباض شديد عروق و احتمال
بروزگانگرن توصيه نميشود.
عوارض جانبي: اضطراب، لرزش، تاكيكاردي، آريتمي،
احساس سرما در انتهاها،زيادي فشارخون و خيز ريوي،تهوع،استفراغ، تعريق، ضعف
و سرگيجهبامصرف اين دارو گزارش شده است.
تداخلهاي داروئي: مصرف همزمانهالوتان با
اپينفرين ممكن است خطر بروزآريتمي شديد بطني را افزايش دهد. انفلورانيا
ايزوفلوران نيز ممكن است عضله قلب رابهاثرات مقلد سمپاتيك اپينفرين
حساسنمايد. مصرف همزمان اپينفرين با داروهايضدافسردگي سه حلقهاي، ممكن
است اثراتقلبي ـ عروقي اپينفرين را تشديد كند كهاحتمالا منجر بهبروز
آريتمي، تاكي كاردي يازيادي شديد فشارخون و دماي بدنميشود. مصرف همزمان
داروهايمسدودكننده گيرنده بتا ـ
آدرنرژيك بااپينفرين، ممكن است بهمهار اثرات درمانيهر دو دارو منجر شود.
مصرف همزمانديگوكسين با اپينفرين ممكن است خطربروز آريتمي قلبي را افزايش
دهد. مصرفهمزمان ارگوتامين با اپينفرين ممكن استمنجر بهافزايش اثر
تنگكننده عروق شود.همچنين ممكن است باعث ايجاد ايسكميعروق محيطي و
گانگرن شده و اثر بالابرندهفشار خون اپينفرين را نيز تشديد
نمايد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ اين دارو در موارداضطراري براي درمان واكنشهايآلرژيك بايد
بلافاصله مصرف شود.
2 ـ
محلول تزريقي اپينفرين باغلظتmg/ml 1، قبل از تزريق داخل قلبي يا
وريديبايد رقيق شود. براي اين منظور 0/5ميليليتر از محلول اپينفرين بايد با
محلولتزريقي كلرور سديم بهحجم 10 ميليليتررسانده شود.
مقدار
مصرف:
بزرگسالان: بهعنوان گشادكننده نايژه،ابتدا 0/5 ـ
0/2 ميليگرم تزريق
زيرجلدي ميشود كه اين مقدار هر 20دقيقه تا 4
ساعت برحسب نياز بيمار
تكرار
ميشود. در آنافيلاكسي، ابتدا مقدار0/5 ـ 0/2 ميليگرم تزريق عضلاني يازيرجلدي
ميشود كه اين مقدار هر 15 ـ 10دقيقه برحسب نياز بيمار تكرار ميشود.بهعنوان
تنگكننده عروق در شوكآنافيلاكتيك، ابتدا مقدار 0/5 ميليگرمتزريق عضلاني يا
زيرجلدي ميشود و پساز آن 0/05 ـ 0/025 ميليگرم هر 15 ـ 5دقيقه برحسب نياز
بيمار تزريق وريديميشود. بهعنوان محرك قلبي نيز مقدار
1 ـ
0/1 ميليگرم داخل قلب يا وريد تزريقميگردد كه اين مقدار در صورت نياز،
هر
5
دقيقه تكرار ميشود. براي احياء قلبي
1
ميليگرم بهصورت قطره قطره تجويزميگردد.
كودكان: بهعنوان گشادكننده نايژه دردرمان
آنافيلاكسي، مقدار mg/kg
0/01
تا
حداكثر 0/5 ميليگرم براي هر نوبتتزريق زيرجلدي ميگردد كه اين مقداربرحسب
نياز هر 15 دقيقه براي دو نوبت
و
سپس هر 4 ساعت تكرار ميشود.بهعنوان تنگكننده عروق در شوكآنافيلاكتيك،
ابتدا مقدار 0/3 ميليگرمتزريق عضلاني يا وريدي ميگردد كه اينمقدار در صورت
نياز هر 15 دقيقه براي
3 يا
4 نوبت تكرار ميشود. بهعنوان
محرك
قلبي نيز mg/kg 0/01
ـ
0/005
داخل
عضله قلب يا بهصورت وريديتزريق ميگردد.
اشكال دارويي:
Injection (As Acid Tartrate): 1
mg/ml
موارد
مصرف: ايزوپروترنول در درمانعلامتي آسم برنشيال، اسپاسم نايژهايبرگشتپذير
همراه التهاب نايژهها، امفيزمريوي، برونشيكتازي و ساير بيماريهايانسدادي
ريوي بهكار برده ميشود.
مكانيسم اثر: اين دارو يك تركيبآدرنرژيك است كه
باتحريك گيرندههايبتا آدرنرژيك اثرات خود را اعمال ميكند.تحريك گيرنده بتا
دو در ششها موجبشلشدن عضله صاف
نايژه و تخفيفاسپاسم نايژهاي، افزايش ظرفيت حياتي،كاهش حجم ذخيرهاي و
كاهش مقاومتراههاي هوايي ميگردد. ايزوپروترنول،موجب مهار آزادشدن هيستامين
ناشي ازتحريك آنتيژن و ماده كند اثر (SRS) درهنگام آنافيلاكسي ميگردد. اين دارو باتحريك
گيرنده بتا يك آدرنرژيك موجبافزايش ليپوليز ميگردد.
فارماكوكينتيك: علاوه بر كبد در ششها وبافتهاي
ديگر نيز متابوليزه ميشود. شروعاثر دارو باتجويز از طريق داخل
وريدي،بلافاصله و سريع بوده و مدت اثر داروكمتر از يك ساعت است. دفع دارو،
كليوياست.
موارد
منع مصرف: ايزوپروترنول درمبتلايان بهبيماريهاي قلبي ـ عروقي از
قبيلآنژين قفسه صدري، بيماريهاي شريانكرونر، آريتمي قلبي همراه با
تاكيكاردي،نارسايي كرونر، بيماريهاي دژنراتيوقلبي، زيادي فشارخون، عيب كار
بافتقلب، تاكيكاردي همراه با سميت ناشي ازديژيتال، ديابت، پركاري
تيروئيد،فئوكروموسيتوم، نبايد مصرف شود.
عوارض جانبي: درد يا ناراحتي قفسه سينه،احساس
سرما، تب، تشنج، اغشتاششعور، افزايش حاد فشار خون، ضرباناتنامنظم قلب،
تغييرات خلق و خو،گرفتگيهاي عضلاني، تهوع و استفراغ،اشكال در تنفس،
آهستهشدن ضرباناتقلب، رعشه، اضطراب غيرعادي، عصبانيتيا بيقراري، بزرگشدن
غيرطبيعي مردمكچشم، تاري ديد، سرد و رنگ پريدهشدنپوست، ضعف، برافروختگي
يا قرمزيصورت يا پوست از عوارض جانبي مهمدارو هستند.
تداخلهاي داروئي: مصرف همزمانتركيبات
هيدروكربنه هوشبر استنشاقي باايزوپروتونول، موجب افزايش خطر بروزآريتمي بطني
شديد ميشود. تجويزهمزمان ضدافسردگيهاي سه حلقهايباتقويت اثرات قلبي ـ
عروقيايزوپروترونول موجب بروز آريتمي،تاكيكاردي، زيادي فشار خون و يا
افزايشدرجه حرارت بدن ميگردد.
تجويزتركيبات مسدد گيرنده بتا آدرنرژيك و ازجمله فرآوردههاي چشمي
همزمان باايندارو، موجب مهار متقابل اثرات درماني دودارو ميگردد. در ضمن
اثر گشادكنندگينايژه با تحريك گيرنده بتا دو توسطايزوپروترنول را عوارض
ناخواسته مثلتحريكپذيري، بيخوابي، تشنج و يا آريتميقلبي را بهدنبال خواهد
داشت. تجويز همانگليكوزيدهاي قلبي و يا لوودوپا با دارو،موجب افزايش خطر
آريتمي قلبي ميشود.ايزوپروترنول هم چنين اثرات ضد آنژيننيتراتها را كاهش
ميدهد. مصرف توامريتودرين و اين دارو، موجب تشديد اثراتدرماني و عوارض
جانبي، دو داروميشود. تجويز توام با هورمونهايتيروئيدي نيز اثرات درماني هر
دو گروهدارويي را تشديد ميكند. تجويز داروبههمراه تركيبات گزانتين مانند
آمينوفيلين،علاوه بر افزايش تحريك CNS، آثار سمياضافي توليد
مينمايد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ در صورت بروزاشكال در تنفس و تداوم يا بدترشدن
آن،بلافاصله بهپزشك مراجعه شود.
2 ـ
در صورت استفاده مكرر از مقادير زياددارو، احتمال بروز اسپاسم نايژهاي
خلافانتظار وجود دارد.
مقدار
مصرف: بهمنظور گشاد كردن نايژه(در هنگام اسپاسم نايژه حين
بيهوشي)،بهصورت تزريق داخل وريدي و بهميزانmcg 20ـ10 تجويز شده و بسته بهنيازبيمار تكرار
ميشود.
اشكال دارويي:
Injection: 0.2 mg/ml, 1 mg/ml