LEUCOVORIN

موارد مصرف‌: لوكوورين‌ پادزهرمسموميت‌ با آنتاگونيست‌هاي‌ اسيد فوليك‌مانند پيريمتامين‌، متوتركسات‌ ياترمتوپريم‌ مي‌باشد. لوكوورين‌ جهت‌جلوگيري‌ از مسموميت‌ شديد ناشي‌ ازمصرف‌ بيش‌ از اندازه‌ متوتركسات‌ يادرمان‌ با مقادير زياد اين‌ دارو به‌عنوان‌بخشي‌ از برنامه‌هاي‌ شيمي‌ درماني‌ دردرمان‌ چند نوع‌ سرطان‌ مصرف‌ مي‌شود.همچنين‌ لوكوورين‌ براي‌ درمان‌ كم‌خونيهاي‌ مگالوبلاستيك‌ ناشي‌ از اسپرو،كمبودهاي‌ تغذيه‌اي‌، آبستني‌ وشيرخوارگي‌ كه‌ درمان‌ با اسيد فوليك‌خوراكي‌ در مورد آن‌ عملي‌ نيست‌، به‌كارمي‌رود.

 

مكانيسم‌ اثر: لوكوورين‌ ممكن‌ است‌ ازطريق‌ رقابت‌ با متوتركسات‌ در فرآيندانتقال‌ به‌ داخل‌ سلول‌ مانع‌ اثر متوتركسات‌روي‌ سلول‌هاي‌ مغز استخوان‌ و مجراي‌گوارش‌ شود اما ظاهرŠ بر مسموميت‌كليوي‌ ناشي‌ از مصرف‌ متوتركسات‌بي‌تأثير است‌.

 

فارماكوكينتيك‌: لوكوورين‌ پس‌ از مصرف‌خوراكي‌ به‌ سرعت‌ جذب‌ شده‌ و مقاديرمتوسطي‌ از آن‌ از سد خوني‌ ـ مغزي‌ عبورمي‌كند و به‌مقدار زياد در كبد تجمع‌ مي‌يابد.طول‌ مدت‌ اثر آن‌ در همه‌ راههاي‌ مصرف‌دارو 3-6 ساعت‌ است‌. ميزان‌ 80-90درصد دارو از طريق‌ كليه‌ دفع‌ مي‌شود.

 

موارد منع‌ مصرف‌: در صورت‌ وجود كم‌خوني‌ پرنيسيوز يا كمبود ويتامين‌ B12نبايد مصرف‌ شود.

 

هشدارها: 1 ـ در نقص‌ كار كليه‌ به‌علت‌اشكال‌ در دفع‌ متوتركسات‌ خطرمسموميت‌ افزايش‌ خواهد يافت‌ و ممكن‌است‌ منجر به‌ ضعف‌ شديد مغز استخوان‌ والتهاب‌ مخاطها گردد.

2 ـ لوكوورين‌ ممكن‌ است‌ دفعات‌ بروزحملات‌ صرعي‌ را در كودكان‌ مستعدافزايش‌ دهد.

 

عوارض‌ جانبي‌: به‌صورت‌ نادر بثورات‌جلدي‌، كهير، خارش‌ يا خس‌ خس‌ سينه‌ناشي‌ از مصرف‌ دارو گزارش‌ شده‌است‌.

 

تداخل‌هاي‌ داروئي‌: مصرف‌ مقادير زيادلوكوورين‌ ممكن‌ است‌ اثر ضد تشنج‌باربيتورات‌ها، هيدانتوئين‌ و پريميدون‌ راخنثي‌ كند. استفاده‌ همزمان‌ لوكوورين‌ بافلورواوراسيل‌ ممكن‌ است‌ ضمن‌ افزايش‌اثرات‌ درماني‌ آثار سمي‌ فلورواوراسيل‌ رانيز افزايش‌ دهد. اگر چه‌ اين‌ دو دارو ممكن‌است‌ در مواردي‌ با هم‌ مصرف‌ شوند.

 

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: در صورتي‌ كه‌ يك‌ نوبت‌مصرف‌ دارو فراموش‌ شد فورŠ به‌ پزشك‌مراجعه‌ گردد مصرف‌ مقادير اضافي‌لوكوورين‌ ممكن‌ است‌ لازم‌ باشد.

 

مقدار مصرف‌

خوراكي‌:

بزرگسالان‌ و كودكان‌: به‌عنوان‌ پادزهرمتوتركسات‌ mg/m2 10 هر 6 ساعت‌مصرف‌ مي‌شود. براي‌ پيريمتامين‌ ياتري‌متوپريم‌ به‌منظور پيش‌گيري‌ ازمسموميت‌، مقدار 0/4-5 ميلي‌گرم‌لوكوورين‌ همراه‌ با هر نوبت‌ مصرف‌داروي‌ آنتاگونيست‌ اسيد فوليك‌ مصرف‌مي‌شود و به‌منظور درمان‌ مقدار5-15mg/day لوكوورين‌ مصرف‌ مي‌شود.در كم‌خوني‌ مگالوبلاستيك‌ ناشي‌ از كمبودفولات‌ حداكثر تا مقدار mg/day 1 مصرف‌مي‌شود.

تزريقي‌:

به‌عنوان‌ پادزهر آنتاگونيست‌هاي‌ اسيدفوليك‌ براي‌ متوتركسات‌ mg/m2 10 هر 6ساعت‌ تزريق‌ وريدي‌ يا عضلاني‌ مي‌شود.براي‌ پيشگيري‌ از مسموميت‌ ناشي‌ ازپيريمتامين‌ يا تري‌متوپريم‌ مقدار 0/4-5ميلي‌گرم‌ لوكوورين‌ همراه‌ با هر نوبت‌مصرف‌ داروي‌ آنتاگونيست‌ اسيد فوليك‌عضلاني‌ تزريق‌ مي‌شود و به‌منظور درمان‌مقدار mg/day 5-15 لوكوورين‌ تزريق‌عضلاني‌ مي‌گردد. در كم‌خوني‌مگالوبلاستيك‌ ناشي‌ از كمبود فولات‌حداكثر تا مقدار mg/day 1 تزريق‌ عضلاني‌مي‌شود. در درمان‌ كارسينوماي‌ كولوركتال‌به‌صورت‌ وريدي‌ mg/m2 300 در حداقل‌ سه‌دقيقه‌ و به‌دنبال‌ آن‌ 370-425 mg/m2فلورواوراسيل‌ وريدي‌ تزريق‌ مي‌شود.

 

اشكال‌ دارويي‌:

Injection: 30mg, 3mg/ml, 25mg/5ml

Tablet: 15 mg

 

LOMUSTINE

موارد مصرف‌: لوموستين‌ در درمان‌تومورهاي‌ مغزي‌، دستگاه‌ گوارش‌، ريه‌،لنفوم‌ هوچكيني‌، كليه‌، پستان‌، ميولم‌مولتيپل‌ و ملانوماي‌ بدخيم‌ به‌كار

مي‌رود.

مكانيسم‌ اثر: لوموستين‌ از دسته‌ داروهاي‌آلكيله‌كننده‌ است‌ و به‌همراه‌ متابوليت‌هايش‌با عمل‌ DNA و  RNAتداخل‌ كرده‌ و با مهارواكنش‌هاي‌ آنزيمي‌، ساخت‌ DNA را نيزمهار مي‌كند.

 

فارماكوكينتيك‌: جذب‌ خوراكي‌ لوموستين‌خوب‌ و سريع‌ بوده‌ و از سد مغزي‌ ـ خوني‌نيز عبور مي‌كند. متابوليسم‌ آن‌ كبدي‌ وسريع‌ است‌ و به‌ متابوليت‌هاي‌ فعال‌ تبديل‌مي‌شود. دفع‌ آن‌ كليوي‌ است‌. لوموستين‌چرخه‌ روده‌اي‌ ـ كبدي‌ نيز دارد.

 

عوارض‌ جانبي‌: كاهش‌ ايمني‌، كاهش‌سلول‌هاي‌ خوني‌ و عفونت‌ از عوارض‌شايع‌ اين‌ دارو است‌.

 

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: 1 ـ درمان‌ با لوموستين‌را بايد تنها در صورت‌ مؤثر بودن‌ ادامه‌داد. اگر پس‌ از 1-2 دوره‌ درمان‌ پاسخي‌به‌دست‌ نيامد احتمال‌ مؤثر بودن‌ داروبسيار كم‌ است‌.

2 ـ گاهي‌ اوقات‌ واكنش‌هاي‌ مقاومت‌متقاطع‌ بين‌ كارموستين‌ و لوموستين‌ ديده‌شده‌است‌.

3 ـ تجويز داروهاي‌ ضد استفراغ‌ پيش‌

از مصرف‌ دارو و همچنين‌ مصرف‌ دارودر حالت‌ ناشتا، در بعضي‌ موارد از

شدت‌ و دفعات‌ تهوع‌ و استفراغ‌ كاسته‌است‌.

4 ـ به‌علت‌ اثرات‌ تجمعي‌ و ديررس‌ كاهش‌فعاليت‌ مغز استخوان‌ ناشي‌ از لوموستين‌،دارو نبايد با فواصل‌ كمتر از شش‌ هفته‌تجويز گردد.

 

مقدار مصرف‌: مقدار mg/m2 100-130به‌صورت‌ مقدار واحد مصرف‌ مي‌شود كه‌هر شش‌ هفته‌ يكبار مي‌توان‌ آن‌ را تكرارنمود. وقتي‌ با ساير داروها به‌صورت‌تركيبي‌ مصرف‌ مي‌شود مقدار مصرف‌كاهش‌ مي‌يابد. در بيماراني‌ كه‌ مبتلا به‌كاهش‌ فعاليت‌ مغز استخوان‌ هستند مقدارmg/m2 100 به‌صورت‌ مقدار واحدمصرف‌ مي‌شود كه‌ هر شش‌ هفته‌ يكبارتكرار مي‌شود.

 

اشكال‌ دارويي‌:

Capsule: 40 mg

 

MELPHALAN

موارد مصرف‌: ملفالان‌ در درمان‌كارسينوماي‌ تخمدان‌، پستان‌، بيضه‌ وميولم‌ مولتيپل‌ مصرف‌ مي‌شود.

 

مكانيسم‌ اثر: ملفالان‌ داروي‌ گروه‌آلكيله‌كننده‌ است‌ و در چرخه‌ سلولي‌به‌طور غيراختصاصي‌ اثر مي‌كند. اثر اين‌دارو عمدتŠ مربوط به‌ ايجاد اتصال‌ بين‌

دو رشته‌ مولكولي‌ DNA و RNA و مهارساخت‌ پروتئين‌ است‌. همچنين‌ تا حدي‌داراي‌ فعاليت‌ كاهنده‌ ايمني‌ نيز

مي‌باشد.

 

فارماكوكينتيك‌: جذب‌ خوراكي‌ آن‌ ناقص‌ ومتغيير است‌. در مايعات‌ و بافتهاي‌ بدن‌غيرفعال‌ شده‌ ولي‌ در خون‌ به‌ مدت‌ شش‌ساعت‌ فعال‌ باقي‌ مي‌ماند. نيمه‌ عمر ان‌تقريبŠ 90 دقيقه‌ است‌. دفع‌ آن‌ از طريق‌ كليه‌و مدفوع‌ مي‌باشد.

 

هشدارها: در صورت‌ وجود انفيلتراسيون‌سلولي‌، تومور مغز استخوان‌ و سابقه‌درمان‌ با داروهاي‌ سمي‌ براي‌ سلول‌ ياپرتو درماني‌ طي‌ 3-4 هفته‌ قبل‌ از مصرف‌ملفالان‌، دارو با احتياط فراوان‌ مصرف‌شود.

عوارض‌ جانبي‌: نوتروپني‌ يا عفونت‌ وكاهش‌ پلاكت‌هاي‌ خون‌ از عوارض‌ شايع‌اين‌ دارو است‌.

 

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: 1 ـ مقدار مصرف‌ اين‌دارو بايد براساس‌ نيازهاي‌ فردي‌ هر بيمارو مبتني‌ بر پاسخ‌هاي‌ باليني‌ و ميزان‌ كاهش‌فعاليت‌ مغز استخوان‌، به‌خصوص‌ به‌علت‌جذب‌ غيرقابل‌ اطمينان‌ ملفالان‌، تنظيم‌ شود.

2 ـ آشاميدن‌ آب‌ كافي‌ و گاهي‌ تجويزآلوپورينول‌ به‌منظور جلوگيري‌ ازنفروپاتي‌ در بيماران‌ مبتلا به‌ لوسمي‌ ولنفوم‌ توصيه‌ مي‌شود. همچنين‌ ممكن‌ است‌قليايي‌ كردن‌ ادرار نيز لازم‌ شود.

3 ـ توصيه‌ مي‌شود كه‌ در صورت‌ بروزلكوپني‌ كاهش‌ گلبول‌هاي‌ سفيد يا پلاكت‌خون‌ درمان‌ با ملفالان‌ قطع‌ شود. هنگامي‌كه‌ نتايج‌ معاينات‌ باليني‌ و آزمايشگاهي‌رضايتبخش‌ گرديد مي‌توان‌ درمان‌ را ادامه‌داد.

 

مقدار مصرف‌: در ميولم‌ مولتيپل‌ مقدار0/15mg/kg/day به‌ مدت‌ هفت‌ روز مصرف‌مي‌شود كه‌ يك‌ دوره‌ وقفه‌ تجويز حداقل‌سه‌ هفته‌اي‌ به‌دنبال‌ دارد. مقدار مصرف‌نگهدارنده‌ mg/kg/day 0/05 خواهد بود. درروش‌ ديگر مقدار mg/kg/day 0/25 براي‌چهار روز مصرف‌ مي‌شود كه‌ يك‌ دوره‌استراحت‌ 2-4 هفته‌اي‌ به‌دنبال‌ دارد. مقدارمصرف‌ نگهدارنده‌ mg/day 2-4 است‌. درروش‌ سوم‌ مصرف‌ مقدار mg/m2/day 7 ياmg/kg/day 0/25 به‌ مدت‌ 5 روز مي‌باشدكه‌ هر 5-6 هفته‌ يكبار تكرار مي‌شود. تنظيم‌مقدار مصرف‌ بايد طوري‌ باشد كه‌ حداقل‌اثر كاهنده‌ گويچه‌هاي‌ سفيد و پلاكت‌هابروز نمايد. در درمان‌ كارسينوم‌ تخمدان‌0/2mg/kg/day به‌ مدت‌ 5 روز مصرف‌مي‌شود كه‌ هر 4-6 هفته‌ در صورت‌بازگشت‌ تعداد سلولهاي‌ خوني‌ به‌مقدارطبيعي‌ تكرار مي‌گردد.

 

اشكال‌ دارويي‌:

Tablet: 2 mg

 

MERCAPTOPURINE

موارد مصرف‌: مركاپتوپورين‌ در درمان‌لوسمي‌هاي‌ لنفوسيتيك‌ حاد،ميلومونوسيتيك‌ حاد و ميلوسيتيك‌ حاد ودرمان‌ لوسمي‌ ميلوسيتيك‌ مزمن‌،لنفوم‌هاي‌ غيرهوچكيني‌، پلي‌سيتمي‌ ورا،بيماري‌ التهابي‌ روده‌ و آرتريت‌ ناشي‌ ازپسوريازيس‌ مصرف‌ مي‌شود.

 

مكانيسم‌ اثر: مركاپتوپورين‌ آنتي‌متابوليت‌و آنالوگ‌ پورين‌ است‌. در چرخه‌ تقسيم‌سلولي‌ به‌طور اختصاصي‌ در مرحله‌ Sعمل‌كرده‌ و با فعال‌ شدن‌ در بافتها باعث‌مهار ساخت‌ DNA و تا حدي‌  RNAمي‌شود.

 

فارماكوكينتيك‌: جذب‌ دارو از مجراي‌گوارش‌ متغير و ناقص‌ (تا 50 درصد) است‌.از سد خوني‌ ـ مغزي‌ عبور مي‌كند اما نه‌ به‌ميزاني‌ كه‌ براي‌ درمان‌ لوسمي‌ مننژيال‌كافي‌ باشد. متابوليسم‌ دارو كبدي‌ است‌.نيمه‌ عمر دارو 3 مرحله‌اي‌ و به‌ترتيب‌ 45دقيقه‌، 2/5 ساعت‌ و 10 ساعت‌ بوده‌ و دفع‌دارو كليوي‌ است‌.

 

هشدارها: 1 ـ مصرف‌ دراز مدت‌مركاپتوپورين‌ در بيماريهاي‌غيرنئوپلاسمي‌، به‌علت‌ اثرات‌ بالقوه‌سرطان‌ زايي‌ دارو، با احتياط فراوان‌ انجام‌شود.

2 ـ چون‌ ممكن‌ است‌ اثرات‌ مركاپتوپورين‌ديررس‌ باشد، توصيه‌ مي‌شود به‌ محض‌مشاهده‌ اولين‌ علائم‌ كاهش‌ گلبولهاي‌

سفيد (به‌خصوص‌ گرانولوسيتوپني‌) ياترومبوسيتوپني‌، خونريزي‌ و يا يرقان‌،درمان‌ با دارو فورŠ قطع‌ شود. پس‌ ازبازگشت‌ تعداد لكوسيتها براي‌ 2-3 روز ويا افزايش‌ تعداد آن‌، درمان‌ را مي‌توان‌ بانصف‌ مقدار اوليه‌ از سر گرفت‌.

3 ـ كاهش‌ گلبولهاي‌ سفيد وترومبوسيتوپني‌ (معمولا خفيف‌) ممكن‌است‌ 5-6 روز پس‌ از شروع‌ درمان‌ ايجاد وبه‌مدت‌ 7 روز پس‌ از قطع‌ مصرف‌ داروادامه‌ يابد.

 

عوارض‌ جانبي‌: كم‌خوني‌، مسموميت‌ كبدي‌يا انسداد صفراوي‌، كاهش‌ ايمني‌، كاهش‌گلبول‌هاي‌ سفيد يا عفونت‌،ترومبوسيتوپني‌، افزايش‌ اسيد اوريك‌خون‌، نفروپاتي‌ ناشي‌ از اسيد اوريك‌،كاهش‌ اشتها، تهوع‌ و استفراغ‌، زخم‌گوارشي‌ و استئوماتيت‌ از عوارض‌ جانبي‌مهم‌ و نسبتŠ شايع‌ دارو مي‌باشند.

 

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: 1 ـ در مواردي‌ كه‌ بيمار300-600mg/day آلوپورينول‌ (براي‌پيشگيري‌ از هيپراوريسمي‌ يا كند شدن‌متابوليسم‌ مركاپتوپورين‌) مصرف‌ مي‌كند،ميزان‌ مصرف‌ دارو بايد به‌ 1/4 تا 1/3مقدار مصرف‌ كاهش‌ يابد.

2 ـ در لوسمي‌ حاد با وجودترومبوسيتوپني‌ و خونريزي‌ درمان‌ ادامه‌يابد چون‌ در بعضي‌ موارد توقف‌خونريزي‌ و افزايش‌ تعداد پلاكت‌ها در حين‌درمان‌ ديده‌ شده‌است‌ و در مواردي‌ نيزتجويز پلاكت‌ توصيه‌ شده‌ است‌.

 

مقدار مصرف‌:

بزرگسالان‌: در درمان‌ لوسمي‌ لنفوسيتيك‌حاد، لوسمي‌ ميلوسيتيك‌ حاد و لوسمي‌ميلومنوسيتيك‌ حاد، ابتدا 2/5mg/kg/day يا80-100mg/m2/day به‌صورت‌ مقدارواحد يا در مقادير منقسم‌ به‌كار مي‌رود.اگر پاسخ‌ باليني‌ مناسب‌ و كاهش‌لكوسيت‌ها 4 هفته‌ پس‌ از مصرف‌ اين‌ مقدارديده‌ نشد، مقدار مصرف‌ را مي‌توان‌ تا5mg/kg/day افزايش‌ داد. به‌عنوان‌ مقدارنگهدارنده‌ به‌ميزان‌ 1/5-2/5mg/kg/day يا50-100mg/m2/day مصرف‌ مي‌شود. دردرمان‌ بيماري‌ التهابي‌ روده‌1/5mg/kg/day مصرف‌ مي‌شود كه‌ درصورت‌ نياز تنظيم‌ مي‌شود. اگر پاسخ‌باليني‌ مناسب‌ و كمي‌ گلبولهاي‌ سفيد پس‌ از2-3 ماه‌ حاصل‌ نشد مي‌توان‌ مقدارمصرف‌ را تدريجŠ تا 2/5mg/kg/dayافزايش‌ داد.

كودكان‌: در درمان‌ لوسمي‌ لنفوسيتيك‌حاد، لوسمي‌ ميلوسيتيك‌ حاد و لوسمي‌ميلومنوسيتيك‌ حاد، مقدار 2/5 mg/kg/dayيا mg/m2/day 75 به‌صورت‌ مقدار واحد يادر مقادير منقسم‌ مصرف‌ مي‌شود.

 

اشكال‌ دارويي‌:

Tablet: 50 mg