METRIZAMIDE

موارد مصرف‌: اين‌ دارو با تزريق‌ داخل‌نخاعي‌ براي‌ انجام‌ ميلوگرافي‌ ناحيه‌ كمر،سينه‌، گردن‌ يا تمام‌ ستون‌ فقرات‌ مصرف‌مي‌شود. تزريق‌ مستقيم‌ آن‌ با استفاده‌ ازروشهاي‌ راديولوژي‌ استاندارد براي‌ نمايان‌ساختن‌ سيسترن‌ قاعده‌اي‌ مغز استفاده‌مي‌شود. موارد مصرف‌ ديگر اين‌ داروعبارتند از: سيسترنوگرافي‌ از فضاهاي‌زيرعنكبوتيه‌، مشخص‌كردن‌ بطنهاي‌ مغز باراديولوژي‌ استاندارد، تزريق‌ داخل‌ عروقي‌براي‌ آنژيوكارديوگرافي‌ در كودكان‌ وآرتريوگرافي‌ شريانهاي‌ محيطي‌بزرگسالان‌، آرتريوگرافي‌ سر و گردن‌ وپرتونگاري‌ از مفاصل‌. همچنين‌ به‌ عنوان‌افزايش‌ دهنده‌ كنتراست‌ در مقطع‌نگاري‌كامپيوتري‌ از بدن‌ مصرف‌ مي‌شود.

 

مكانيسم‌ اثر: تركيبات‌ آلي‌ يد در هنگام‌ عبوراز مجاري‌ مختلف‌ بدن‌ با جذب‌ اشعه‌ Xباعث‌ تشخيص‌ ساختار بافت‌ موردنظرمي‌شوند. شدت‌ جذب‌ اشعه‌ به‌ غلظت‌ يدبستگي‌ دارد. از اثرات‌ ديگر اين‌ دارو مهاررقابتي‌ جايگاه‌ گلوكز در هگزوكيناز مغزي‌است‌.

 

موارد منع‌ مصرف‌: در صورت‌ وجودحساسيت‌ به‌ يد و تركيبات‌ حاوي‌ يد،دهيدراتاسيون‌، بيماريهاي‌ كليوي‌ يا كبدي‌و نارسائي‌ شديد كليوي‌ اين‌ دارو را نبايد ازهيچكدام‌ از راههاي‌ مصرف‌ تجويز نمود.

همچنين‌ براي‌ هر يك‌ از راهها موارد منع‌مصرف‌ بطور اختصاصي‌ در زير ذكر شده‌است‌:

فئوكروموسيتوما (داخل‌ عروقي‌)، ديابت‌قندي‌ و عدم‌ تشكيل‌ ادرار (اوروگرافي‌دفعي‌)، عفونت‌ در نزديك‌ مفصل‌ مورد نظر(پرتونگاري‌ از مفصل‌).

 

هشدارها: به‌ علت‌ اثر اسموتيك‌ اين‌ داروهادر دفع‌ و از دست‌ رفتن‌ آب‌ بدن‌ از طريق‌ادرار، در شيرخواران‌، خردسالان‌ يابيماران‌ سالخورده‌، به‌ خصوص‌ درصورت‌ ابتلاي‌ به‌ پرادراري‌، كم‌ ادراري‌،ديابت‌ يا كاهش‌ قبلي‌ آب‌ بدن‌ ممكن‌ است‌بدتر شود.

 

عوارض‌ جانبي‌: عوارض‌ جانبي‌ معمولا به‌غلظت‌ دارو، ويسكوزيته‌، ميزان‌ و سرعت‌تجويز بستگي‌ دارد. عوارض‌ جانبي‌ اين‌دارو معمولا محدود و كوتاه‌ مدت‌ است‌. درافراد صرعي‌ احتمال‌ بروز تشنجات‌صرعي‌ ناشي‌ از تزريق‌ دارو مشاهده‌ شده‌است‌. يكي‌ از عوارض‌ اين‌ دارو از دست‌رفتن‌ آب‌ بدن‌ بيمار به‌ خصوص‌خردسالان‌ و يا سالخوردگان‌ است‌ كه‌نسبت‌ به‌ اين‌ عارضه‌ حساستر مي‌باشند.از عوارض‌ شايع‌ اين‌ دارو در تزريق‌

داخل‌ نخاعي‌ سردرد، تهوع‌ و استفراغ‌مي‌باشد.

 

تداخل‌ هاي‌ دارويي‌: مصرف‌ همزمان‌ اين‌دارو به‌ صورت‌ تزريق‌ داخل‌ نخاعي‌ باداروهاي‌ ضد افسردگي‌ سه‌ حلقه‌اي‌،داروهاي‌ محرك‌ سيستم‌ عصبي‌ مركزي‌،داروهاي‌ كاهنده‌ اشتها، كافئين‌،فنوتيازين‌ها، داروهاي‌ مقلد سمپاتيك‌ وگزانتين‌ها و مهاركننده‌هاي‌منوآمينواكسيداز ممكن‌ است‌ باعث‌ افزايش‌حملات‌ صرعي‌ گردند. مصرف‌ همزمان‌گلوكوكورتيكوئيدها با اين‌ دارو در تزريق‌زير عنكبوتيه‌ ممكن‌ است‌ منجر به‌ بروزالتهاب‌ گردد، اگرچه‌ تجويز اين‌ دو داروگاهي‌ اوقات‌ با فاصله‌ مناسب‌ صورت‌مي‌گيرد.

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: 1 ـ براي‌ بيماران‌ مبتلا به‌آلرژي‌ يا آسم‌، ديابت‌، بيماريهاي‌ پيشرفته‌عروقي‌، بيماريهاي‌ عفوني‌ بايد با احتياطمصرف‌ شود.

2 ـ در طول‌ مدت‌ تزريق‌ و چند ساعت‌ بعداز آن‌ بايد از حركت‌ بيمار جلوگيري‌ كرد.

3 ـ بيمار بايد از تحرك‌ و بلعيدن‌ طي‌ تزريق‌براي‌ آرتريوگرافي‌ سر و گردن‌ خودداري‌كند.

4 ـ محلولهاي‌ تزريقي‌ يكبار مصرف‌ است‌و بنابراين‌ باقيمانده‌ آن‌ بايد دور ريخته‌شود.

 

مقدار مصرف‌: 3/75 گرم‌ متريزاميد حاوي‌1/81 ميلي‌گرم‌ يد مي‌باشد و براي‌ رقيق‌كردن‌ آن‌ از محلولهاي‌ 0/005 درصدبيكربنات‌ سديم‌ استفاده‌ مي‌گردد. درميلوگرافي‌ در ناحيه‌ كمر 10-15 ميلي‌ليتر،در ميلوگرافي‌ ناحيه‌ سينه‌ 12 ميلي‌ليتر، درميلوگرافي‌ ناحيه‌ گردن‌ 10 ميلي‌ليتر و درميلوگرافي‌ تمام‌ ستون‌ فقرات‌ و كمر نيز 10ميلي‌ليتر از اين‌ دارو تزريق‌ مي‌گردد. درسيسترنوگرافي‌ كامپيوتري‌ (تزريق‌ درناحيه‌ كمر) 4-6 ميلي‌ليتر تجويز مي‌شود.

در آرتريوگرافي‌ شريانهاي‌ محيطي‌25-65 ميلي‌ليتر، در ناحيه‌ سر و گردن‌30-60 ميلي‌ليتر تزريق‌ مي‌شود كه‌مي‌توان‌ در سه‌بار تزريق‌ و حداكثر تا 120ميلي‌ليتر از محلول‌ اين‌ دارو استفاده‌ كرد.ميزان‌ يد معادل‌ در ميلوگرافي‌220-300mg/ml و در آرتريوگرافي‌370mg/ml مي‌باشد. حداكثرمقدار يدتزريقي‌ در مورد داخل‌ نخاعي‌ 3 گرم‌ و درمورد تزريق‌ داخل‌ عروقي‌ 87/5 گرم‌ است‌.در كودكان‌ در ميلوگرافي‌ ناحيه‌ كمر ياسينه‌ و سر و گردن‌ با توجه‌ به‌ سن‌ بيمار از2 ماهگي‌ تا 18 سال‌ از مقادير 10 ـ 2 ميلي‌ليتر تا 10 ميلي‌ ليتر تزريق‌ مي‌گردد. ميزان‌يد آن‌ نيز در حدود 170-230mg/ml تنظيم‌مي‌گردد. در سيسترنوگرافي‌ از طريق‌تزريق‌ مستقيم‌، در كودكان‌ با سن‌ تا دو ماه‌مقدار 2-3 ميلي‌ليتر از محلول‌ حاوي‌170-220mg/ml يد و در بيماران‌ با سن‌8-18 سال‌ 3-6 ميلي‌ليتر از همين‌ محلول‌مصرف‌ مي‌گردد. براي‌ ونتريكولوگرافي‌ وموارد ديگر مقدار مصرف‌ بسته‌ به‌ سن‌بيمار جداگانه‌ تعيين‌ مي‌گردد.

 

اشكال‌ دارويي‌:

Injection: 3.75g/20ml

 

METYRAPONE

موارد مصرف‌: متي‌ راپون‌ براي‌ تشخيص‌نارسائي‌ غده‌ فوق‌ كليوي‌ ناشي‌ از نقص‌ درمحور هيپوفيز - هيپوتالاموس‌ مصرف‌مي‌شود. اين‌ دارو براي‌ تشخيص‌ ميزان‌ذخيره‌ ACTH هيپوفيز قدامي‌ استفاده‌مي‌شود، اما بدليل‌ غير اختصاصي‌ بودن‌آن‌ فقط در مواردي‌ كه‌ تست‌ مستقيم‌امكان‌پذير نيست‌، مثل‌ افرادي‌ كه‌ تست‌هيپوگليسمي‌ انسوليني‌ در آنها منع‌ شده‌است‌، استفاده‌ مي‌شود. متي‌ راپون‌همچنين‌ به‌ عنوان‌ داروي‌ تشخيصي‌ براي‌تعيين‌ سندرم‌ كوشينگ‌ ناشي‌ از سرطان‌غده‌ فوق‌ كليوي‌، هيپرپلازي‌ غده‌ فوق‌كليوي‌ و بيماري‌ كوشينگ‌ مصرف‌مي‌شود.

متي‌ راپون‌ براي‌ درمان‌ كوتاه‌ مدت‌سندروم‌ كوشينگ‌ نيز مصرف‌ مي‌شود.

 

مكانيسم‌ اثر: اين‌ دارو موجب‌ مهار آنزيم‌ 11بتا ـ هيدروكسيلاز مي‌شود و بدينوسيله‌سنتز گلوكورتيكوستروئيدها (كورتيزون‌ وكورتيزول‌) و همچنين‌ آلدوسترون‌ را مهارمي‌كند. كاهش‌ سطح‌ پلاسمائي‌گلوكوكورتيكوئيدها باعث‌ تحريك‌ هيپوفيزقدامي‌ و ترشح‌ كورتيكوتروپين‌ مي‌شود.كورتيكوتروپين‌ به‌ نوبه‌ خود باعث‌ تحريك‌توليد بيشتر 11 - دزوكسي‌ كورتيكوسترون‌و پيش‌ سازهاي‌ ديگر مي‌شود كه‌ در كبدمتابوليزه‌ و از راه‌ ادرار دفع‌ مي‌شوند كه‌ ازاين‌ طريق‌ قابل‌ اندازه‌گيري‌ هستند. بنابراين‌متي‌راپون‌ در بيماران‌ مبتلا به‌ سندروم‌كوشينگ‌ به‌ منظور آزمايش‌ مكانيسم‌ خودتنظيمي‌ هيپوتالاموس‌-هيپوفيز استفاده‌مي‌شود. اگرچه‌ آزمايش‌ مهار دگزامتازون‌ممكن‌ است‌ ترجيح‌ داده‌ شود.

 

فارماكوكينتيك‌: متي‌ راپون‌ به‌ سرعت‌ و به‌خوبي‌ از دستگاه‌ گوارش‌ جذب‌ مي‌گردد.نيمه‌ عمر آن‌ 20-26 دقيقه‌ است‌ و حداكثرغلظت‌ پلاسمائي‌ آن‌ طي‌ يكساعت‌ به‌ دست‌مي‌آيد. متابوليسم‌ اين‌ دارو توسط كبد وكليه‌ انجام‌ مي‌شود.

 

موارد منع‌ مصرف‌: متي‌ راپون‌ ممكن‌ است‌منجر به‌ بروز نارسائي‌ حاد كليه‌ گردد

و بنابراين‌ براي‌ افرادي‌ كه‌ بي‌كفايتي‌فعاليت‌ غده‌ فوق‌ كليوي‌ دارند، نبايدمصرف‌ شود.

 

هشدارها: 1 ـ متابوليسم‌ متي‌راپون‌ ممكن‌است‌ در بيماران‌ مبتلا به‌ بيماري‌ كبدي‌ به‌تاخيرافتد.

2 ـ قبل‌از استفاده‌از اين‌ دارو بايد كليه‌ را ازنظر نارسائي‌ اوليه‌ مورد بررسي‌ قرارداد،زيرا در صورت‌ وجود نارسائي‌اوليه‌، اين‌دارو ممكن‌است‌ باعث‌ايجاد نارسائي‌ حادكليوي‌ گردد.

3 ـ زنان‌ باردار يا بيماران‌ مبتلا به‌ كم‌كاري‌تيروئيد ممكن‌است‌به‌ متي‌راپون‌ كمترازحدمعمول‌ پاسخ‌دهند.

 

عوارض‌ جانبي‌: واكنشهاي‌ آلرژيك‌، تهوع‌،استفراغ‌، ناراحتي‌ شكمي‌، كاهش‌ فشارخون‌، سردرد، سرگيجه‌ و خواب‌ آلودگي‌از عوارض‌ جانبي‌ اين‌ دارو مي‌باشند.

 

تداخل‌هاي‌ دارويي‌: فني‌ توئين‌ باعث‌افزايش‌ متابوليسم‌ متي‌راپون‌ و كاهش‌غلظت‌ پلاسمائي‌ آن‌ به‌ سبب‌ القاء آنزيمي‌در كبد مي‌گردد. بيماراني‌ كه‌ استروژن‌ها،پروژسترون‌ها، كورتيكوستروئيدها،فنوتيازين‌ ها، كلرديازپوكسايد،كلرپرومازين‌، آمي‌تريپ‌تيلين‌، متي‌ سرژايديا فنوباربيتال‌ مصرف‌ مي‌كنند، ممكن‌است‌به‌ متي‌راپون‌ كمتراز حد معمول‌ پاسخ‌دهند. داروهاي‌ ضدبارداري‌خوراكي‌ممكن‌است‌ باعث‌ افزايش‌ و يا كاهش‌ اثرمتي‌راپون‌ گردند.

 

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: 1 ـ آزمايش‌ متي‌ راپون‌براي‌ بررسي‌ ذخيره‌  ACTHدروني‌ به‌اندازه‌ آزمايش‌ كاهش‌ قند خون‌ ناشي‌ ازانسولين‌ قابل‌ اعتماد نيست‌ و در بيماران‌سالخورده‌ ترجيح‌ داده‌ مي‌شود.

2 ـ دارو همراه‌ شير يا غذا مصرف‌ شود.

3 ـ در صورت‌ بروز تاري‌ ديد به‌ پزشك‌مراجعه‌ شود.

4 ـ قبل‌ و يا طي‌ درمان‌ با متي‌راپون‌ ازمصرف‌ كورتيكوستروئيدها خودداري‌شود.

 

مقدار مصرف‌: بعد از اثبات‌ پاسخ‌دهي‌ غده‌فوق‌ كليوي‌، براي‌ بزرگسالان‌ متي‌راپون‌ ازراه‌ خوراكي‌ به‌ مقدار 750mg هر 4 ساعت‌براي‌ شش‌ نوبت‌ استفاده‌ مي‌شود. براي‌كودكان‌ متي‌راپون‌ از راه‌ خوراكي‌ به‌ مقدار15mg/kg (حداقل‌ 250mg) هر 4 ساعت‌براي‌ شش‌ نوبت‌ استفاده‌ مي‌شود. دربيماران‌ با غده‌ هيپوفيز سالم‌، دفع‌ -17هيدروكسيكورتيكوستروئيدها، 2-4 برابرافزايش‌ و دفع‌ 17 - كتواسيدها، 2 برابرافزايش‌ نشان‌ مي‌دهد.

متي‌ راپون‌ براي‌ درمان‌ سندروم‌ كوشينگ‌و با مقدار 250mg-6g در شش‌ مقدارمنقسم‌ مصرف‌ مي‌شود.

 

اشكال‌ دارويي‌:

Scored Tablet: 250mg

 

PENTAGASTRIN

موارد مصرف‌: پنتاگاسترين‌ به‌ عنوان‌داروي‌ كمكي‌ براي‌ تشخيص‌ عملكردترشحي‌ اسيد معده‌ در بيماران‌ مشكوك‌ به‌فقدان‌ اسيد معده‌، گاستريت‌ آتروفيك‌ و ياكارسينوم‌ معده‌، افراد با قطع‌ عصب‌ واگ‌ ويا قسمتي‌ از معده‌ آنها برداشته‌ شده‌ است‌،مصرف‌ مي‌شود. اين‌ دارو همچنين‌ درتشخيص‌ زخم‌ دوازدهه‌ و تشخيص‌ تومورزولينگر-اليسون‌ مصرف‌ مي‌شود.

 

مكانيسم‌ اثر: پنتاگاسترين‌، يك‌ پلي‌ پپتيدصناعي‌ است‌ كه‌ بدليل‌ مشابهت‌ باگاسترين‌ طبيعي‌، سلولهاي‌ مسئول‌ ترشح‌اسيدمعده‌ را واداربه‌ ترشح‌ اسيد مي‌نمايد.

 

فارماكوكينتيك‌: پس‌از تزريق‌ به‌سرعت‌ جذب‌مي‌گردد. اثر آن‌ پس‌از 10دقيقه‌ قابل‌ مشاهده‌است‌. حداكثر پاسخ‌ 20-30دقيقه‌ بعدازتجويز ظاهر مي‌شود، طول‌ اثرآن‌ حداكثر60-80دقيقه‌ است‌ واز راه‌كليه‌ دفع‌ مي‌گردد.

 

موارد منع‌ مصرف‌: در افراد با زخمهاي‌عميق‌ و يا سوراخ‌شدگي‌ حاد، انسدادي‌ و ياخونريزي‌ دهنده‌ دستگاه‌ گوارش‌،حساسيت‌ يا ايديوسنكرازي‌ نسبت‌ به‌پنتاگاسترين‌ نبايد مصرف‌ شود.

 

هشدارها: 1 ـ در افراد مبتلا به‌ بيماري‌ فعال‌مجاري‌ صفراوي‌، كبدي‌، يا لوزالمعده‌ بااحتياط مصرف‌ شود.

2 ـ مقادير بيش‌ از ميزان‌ توصيه‌ شده‌ باعث‌مهار توليد اسيد معده‌ مي‌گردد.

3 ـ سلامت‌ مصرف‌ دارو در بارداري‌ وبراي‌ كودكان‌ اثبات‌ نشده‌ است‌.

 

عوارض‌ جانبي‌: ايجاد گاز در معده‌، تهوع‌ واستفراغ‌، درد معده‌ و احساس‌ دفع‌ فوري‌مدفوع‌ از عوارض‌ جانبي‌ شايع‌ دارومي‌باشند. همچنين‌ دربعضي‌ افراد واكنش‌حساسيتي‌ پوستي‌ ايجاد مي‌كند.

 

تداخل‌ هاي‌ دارويي‌: مصرف‌ همزمان‌ضداسيدها و داروهاي‌ آنتي‌كولينرژيك‌ وهمچنين‌ سايمتيدين‌ و رانيتيدين‌ به‌ دليل‌تاثير در ميزان‌ ترشح‌ و آزادسازي‌اسيدمعده‌ در آزمايش‌ تشخيصي‌ تداخل‌مي‌كنند.

 

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: 1 ـ شب‌ قبل‌ از انجام‌آزمايش‌، از خوردن‌ غذا و چهار ساعت‌پيش‌ از انجام‌ آن‌ از نوشيدن‌ مايعات‌خودداري‌ شود

2 ـ از مصرف‌ داروهاي‌ آنتي‌اسيد پيش‌ ازآزمايش‌ خودداري‌ شود.

3 ـ 24 ساعت‌ قبل‌ از آزمايش‌ از مصرف‌داروهاي‌ آنتي‌ كولينرژيك‌، سايمتيدين‌،رانيتيدين‌ و هر دارويي‌ كه‌ بر ميزان‌

اسيد معده‌ تاثير مي‌گذارد خودداري‌

شود.

 

مقدار مصرف‌: مقدار 6mcg/kg/hr به‌صورت‌ زير جلدي‌ و يا 0/6mcg/kg/hr به‌صورت‌ انفوزيون‌ وريدي‌ (در سرم‌ نمكي‌0/9%) تجويز مي‌گردد.

 

اشكال‌ دارويي‌:

Injection: 0.5mg/2ml